२०८२ साल माघ १८
हाइस्पीड सम्वाददाता
दाँतको खाडल (क्याभिटी) कसरी थाहा पाउने?
दाँतको खाडल अर्थात क्याभिटी धेरै व्यक्तिलाई कहिल्यै नराम्रो अनुभव हुने समस्या हो। यद्यपि धेरैले सुरुमा थाहा पाउँदैनन् कि दाँतमा समस्या सुरु भइसकेको छ। डेन्टल विशेषज्ञहरूका अनुसार, क्याभिटी सुरुवाती चरणमा प्रायः देखिँदैन र लक्षण पनि महसुस हुँदैन। त्यसैले समयमै सही जानकारी र सावधानी अपनाउन आवश्यक हुन्छ।
क्याभिटी के हो?
क्याभिटी भन्नाले दाँतको कठोर सतहमा ब्याक्टेरिया, प्लाक र एसिडका कारण हुने क्षयलाई जनाउँछ। यसले दाँतको बाहिरी सतह पातलो पार्छ र गहिरो खाडल वा पिट बनाउँछ। यदि समयमै उपचार नगरी छोडियो भने, दाँतको भित्री भागसम्म पुगेर दाँतमा गहिरो असर पुर्याउन सक्छ।
क्याभिटीका लक्षणहरू
क्याभिटीको सुरुवाती चरणमा धेरैजसो मानिसले कुनै लक्षण महसुस गर्दैनन्। यसले पहिले सानो रंग परिवर्तन मात्र ल्याउन सक्छ, जस्तै हल्का सेतो दाग। तर क्याभिटी बढ्दै गएपछि निम्न लक्षण देखा पर्न थाल्छ:
१. दाँत दुख्ने
सबैभन्दा सामान्य लक्षण दाँतमा दुखाइ हुनु हो। सुरुमा हल्का दुखाइ मात्र महसुस हुन्छ भने पछि खाना खाने वा चपाउने समयमा तीव्र दुखाइ हुन सक्छ।
२. तापक्रम प्रति संवेदनशीलता
तातो, चिसो वा अमिलो खानेकुरा खान्दा दाँत अत्यधिक संवेदनशील महसुस हुनु क्याभिटीको संकेत हो।
३. दाँतमा रंग परिवर्तन
सुरुमा सेतो दाग देखिन सक्छ भने पछि खैरो, पहेँलो वा कालो धब्बा बन्न सक्छ।
४. दाँतमा पिट वा खाडल
क्याभिटी बढेपछि दाँतको सतहमा सानो खाडल वा पिट देखिन्छ। जिब्रोले स्पर्श गर्दा खाली ठाउँ महसुस हुन्छ भने यो स्पष्ट संकेत हो।
५. मुहँको बदबू
दाँतमा प्लाक जम्दा ब्याक्टेरियाले खराब गन्ध उत्पन्न गर्छ। ब्रस र माउथवासले पनि हटाउन गाह्रो भए, क्याभिटी वा गमसम्बन्धी समस्या हुन सक्ने संकेत हो।
६. खाना चपाउँदा दुखाइ
क्याभिटी गहिरो भए चपाउँदा वा दाँतमा दबाब पर्दा दुखाइ बढ्छ।
क्याभिटी किन हुन्छ?
क्याभिटीका मुख्य कारणहरू हुन्:
- दाँतमा जमेको प्लाक र ब्याक्टेरिया, जसले एसिड उत्पादन गरेर दाँतको सतह नष्ट गर्छ।
- नियमित रूपमा ब्रस नगर्नु र दाँतबीचको सफाइ नगर्नु।
- चिनी र मिठो खानेकुराको अत्यधिक सेवन।
- मुखको सुक्खापन, जसले ब्याक्टेरिया नियन्त्रण गर्न गाह्रो बनाउँछ।
क्याभिटी बच्चादेखि वडेसम्म सबै उमेरका मानिसमा हुन सक्छ।
कसरी थाहा पाउने?
धेरै पटक क्याभिटी आँखा र जिब्रोले देख्न गाह्रो हुन्छ। डेन्टल चिकित्सकहरूले निम्न तरिकाबाट पत्ता लगाउँछन्:
- दाँतको नजिकबाट निरीक्षण।
- मुलायम उपकरणले दाँतमा खाली ठाउँको जाँच।
- दाँतको एक्स-रे तस्वीर।
सुरुमा लक्षण नदेखिए पनि नियमित दन्त परीक्षणले सानो क्याभिटी पनि पत्ता लगाउन सकिन्छ।
क्याभिटीको उपचार
क्याभिटीको उपचार अवस्था अनुसार फरक हुन्छ:
- सानो खाडलमा फ्लोराइड थेरापी, जसले दाँत फर्काउन मद्दत गर्छ।
- फिलिंग, जसले दाँतको खाडल भर्छ।
- दाँतको भित्री भागसम्म पुगेको खाडलमा जरुरी भएमा मूल उपचार (रूट क्यानल)।
- कहिलेकाहीँ दाँत निकाल्ने।
क्याभिटी रोकथाम
क्याभिटी रोक्नका लागि विशेषज्ञहरूले निम्न उपायहरू सुझाउँछन्:
- दिनमा दुईपटक ब्रस गर्नु।
- दाँतबीच धागोले सफा गर्नु।
- नियमित दन्त परीक्षण।
- मिठो कम खाने।
- पर्याप्त पानी पिउने।
विशेषज्ञको सल्लाह
डेन्टल विशेषज्ञहरूले भन्छन्, क्याभिटी सुरुमा पत्ता लगाउन सजिलो हुन्छ। गहिरो क्याभिटी भए उपचार गाह्रो हुन्छ। त्यसैले प्रारम्भिक लक्षणहरू बुझेर समयमै दन्त चिकित्सकको जाँच गराउन आवश्यक छ।
तपाईको प्रतिक्रिया