रोटी कि नान ?

२०८२ साल फाल्गुन ४

हाइस्पीड सम्वाददाता

रोटी कि नान : स्वादको मोहमा लुकेको पोषणको वास्तविकता, तपाईंको थालमा स्वास्थ्य कि जोखिम?

दैनिक भोजनमा रोटी र नान दुवै लोकप्रिय परिकार हुन्, तर पोषणको दृष्टिले यी दुईबीच निकै ठूलो अन्तर रहेको छ भन्ने कुरा धेरैलाई थाहा हुँदैन। रोटी प्रायः गहुँको पूरा पिठोबाट बनाइन्छ, जसमा अन्नको बाहिरी तह सुरक्षित रहने भएकाले फाइबर, भिटामिन र खनिज तत्व पर्याप्त मात्रामा पाइन्छन्। यस्तो अन्नले पाचन प्रणालीलाई बलियो बनाउने, लामो समयसम्म पेट भरिएको अनुभूति गराउने र रगतमा चिनीको मात्रा सन्तुलित राख्न मद्दत गर्ने मानिन्छ। अर्कोतर्फ नान प्रायः मैदाबाट बनाइन्छ, जसलाई अत्यधिक प्रशोधन गरिने भएकाले यसको प्राकृतिक पोषक तत्व र फाइबर कम हुन्छ। नानलाई नरम र स्वादिलो बनाउन दही, दूध, घिउ वा मक्खन प्रयोग गरिने हुँदा यसको क्यालोरी र बोसोको मात्रा पनि रोटीको तुलनामा धेरै हुन्छ। यही कारणले धेरै पोषण विशेषज्ञहरूले दैनिक सेवनका लागि रोटीलाई बढी उपयुक्त मान्ने गरेका छन्।

रोटीको सबैभन्दा ठूलो फाइदा भनेको यसले शरीरलाई क्रमिक रूपमा ऊर्जा दिन्छ। यसको फाइबरले खाना बिस्तारै पच्ने बनाउँछ, जसले गर्दा भोक चाँडै लाग्दैन र धेरै खाने सम्भावना घट्छ। तौल नियन्त्रण गर्न चाहने मानिसहरूका लागि यो विशेष रूपमा लाभदायक हुन्छ, किनकि फाइबरयुक्त भोजनले अनावश्यक खाने बानी कम गर्छ। नान भने स्वादमा आकर्षक हुने भएकाले मानिसहरूले आवश्यकता भन्दा बढी खाने प्रवृत्ति देखिन्छ, जसले अतिरिक्त क्यालोरी शरीरमा सञ्चय हुन सक्छ। विशेष गरी मक्खन नान वा चीज नान जस्ता परिकारमा बोसो र ऊर्जा अझ बढी हुने भएकाले नियमित सेवन स्वास्थ्यका लागि चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ।

पाचन स्वास्थ्यको दृष्टिले पनि रोटीलाई राम्रो विकल्प मानिन्छ। पूरा अन्नमा पाइने पोषक तत्वले आन्द्राको स्वास्थ्य सुधार गर्न मद्दत गर्दछ। नियमित रूपमा यस्तो भोजन सेवन गर्दा कब्जियतको समस्या कम हुने र पाचन क्रिया सहज रहने सम्भावना बढ्छ। नानमा फाइबर कम हुने भएकाले पेट लामो समयसम्म हल्का नलाग्ने वा चाँडै भोक लाग्ने अनुभव हुन सक्छ। यसले धेरै पटक खाने बानी बढाउन सक्छ, जुन आधुनिक जीवनशैलीमा बढ्दो मोटोपनको एउटा कारण मानिन्छ।

स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूले कार्बोहाइड्रेटको मात्राभन्दा यसको गुणस्तर महत्त्वपूर्ण हुने बताउँछन्। पूरा अन्नबाट बनेका खानाले हृदय स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने, रक्तचाप व्यवस्थापनमा सहयोग गर्न सक्ने र दीर्घकालीन रोगहरूको जोखिम घटाउन मद्दत गर्ने विभिन्न अनुसन्धानहरूले देखाएका छन्। यही कारणले धेरै स्वास्थ्यसम्बन्धी सिफारिसहरूमा दैनिक खानामा पूरा अन्नको मात्रा बढाउन सुझाव दिइन्छ। रोटी यस दृष्टिले प्राकृतिक र सन्तुलित विकल्प हो। नान भने कहिलेकाहीँ विशेष अवसर, पारिवारिक जमघट वा स्वादका लागि खानु उपयुक्त मानिन्छ, तर दैनिक बानीका रूपमा धेरै सेवन गर्दा स्वास्थ्यमा असर पर्न सक्छ।

आजकल धेरै मानिसहरू स्वादलाई प्राथमिकता दिने भएकाले नान लोकप्रिय हुँदै गएको छ। रेस्टुरेन्टमा करीसँग नानको संयोजन धेरैले रुचाउने कारण यसको नरम बनावट र सुगन्धित स्वाद हो। तर स्वादको आकर्षणले स्वास्थ्यको पक्षलाई नजरअन्दाज गर्नु उचित हुँदैन। सन्तुलित जीवनशैलीमा स्वाद र स्वास्थ्य दुवैलाई साथमा लैजान सकिन्छ, जसका लागि दैनिक खाना साधारण रोटी तथा विशेष दिनमा सीमित मात्रामा नान राम्रो विकल्प हुन सक्छ।

तौल बढाउन चाहने मानिसहरूले पनि रोटी र नानको छनोट गर्दा सावधानी अपनाउनुपर्छ। यदि शरीरलाई अतिरिक्त ऊर्जा चाहिन्छ भने कहिलेकाहीँ नान उपयोगी हुन सक्छ, तर यसलाई मात्रै पोषणको मुख्य स्रोत बनाउनु उचित हुँदैन। अर्कोतर्फ तौल घटाउन चाहनेहरूका लागि रोटी धेरै राम्रो मानिन्छ, किनकि यसले शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा दिँदै अनावश्यक बोसो बढ्न नदिने सहयोग गर्छ। ग्रामीण जीवनशैलीमा रोटी दैनिक खानाको हिस्सा हुनुको एउटा कारण यसको सरलता र स्वास्थ्यसँग जोडिएको लाभ पनि हो।

अन्ततः निष्कर्ष यही हो कि स्वादले नानलाई आकर्षक बनाउँछ तर पोषण र दीर्घकालीन स्वास्थ्यका हिसाबले रोटी स्पष्ट रूपमा अगाडि देखिन्छ। यदि तपाईं आफ्नो परिवारको स्वास्थ्य, पाचन, तौल नियन्त्रण र दीर्घकालीन सन्तुलित खानपिनमा ध्यान दिन चाहनुहुन्छ भने दैनिक भोजनमा पूरा गहुँको रोटी समावेश गर्नु बुद्धिमानीपूर्ण छनोट हुनेछ। नानलाई कहिलेकाहीँ रमाइलो स्वादको अनुभवका रूपमा राख्दा खानपिन सन्तुलित र स्वस्थ रहन्छ। त्यसैले प्रश्नको सरल उत्तर यही हो स्वादको राजामा नान हुन सक्छ, तर स्वास्थ्यको असली विजेता रोटी नै हो।