“मौनको खरानी: समाजले दुईपटक मारेको प्रेम

२०८२ साल चैत्र १०

हाइस्पीड संवाददाता

“मौनको खरानी: समाजले दुईपटक मारेको प्रेम”

पहाडका काखमा अडिएको एउटा सानो गाउँ थियो जहाँ नदी बग्थ्यो, हावा शान्त थियो, तर मान्छेको मन भने परम्पराको भारीले थिचिएको थियो। त्यहीँ बस्थे आरव र मीरा दुई आत्मा, जसको कथा सुरु हुनु नै समाजको नजरमा अपराध थियो।

मीरा “उच्च” जातकी थिइन्स म्मानित परिवार, ठूलो घर, परम्पराको कडा घेरा। आरव “तल्लो” जातको उसको परिवारको पहिचान नामले होइन, श्रमले चिनिन्थ्यो। बाल्यकालदेखि नै उनीहरूलाई सिकाइएको थियो अलग बाटो हिँड, अलग पानी पिउ, र आफ्नो सपना पनि सीमाभित्र राख।

तर प्रेमले कहिल्यै सीमा मान्दैन।

उनीहरूको पहिलो भेट नदीकिनारमा भयो। मीरा त्यहाँ घरको घुटनबाट भाग्न आएकी थिइन्, आरव ढुंगा पानीमा हान्दै हाँसिरहेको थियो त्यस्तो स्वतन्त्र हाँसो, जुन मीराले कहिल्यै अनुभव गरेकी थिइनन्।

“तिमी यति ठूलो स्वरमा किन हाँस्छौ?” मीराले सोधिन्।

आरव मुस्कुरायो, “किनकि मलाई कसैले नहाँस भनेर भनेको छैन।”

त्यहीँबाट सुरु भयो एक साधारण भेट, जुन बिस्तारै आवश्यकतामा बदलियो। समयसँगै उनीहरूबीचको कुरा गहिरिँदै गयो। मीराले आरवमा स्वतन्त्रता भेटिन्, आरवले मीरामा साहस। उनीहरू एकअर्कामा संसार देख्न थाले त्यस्तो संसार, जहाँ जात थिएन, केवल भावना थियो।

तर समाज सधैं हेरिरहेको थियो।

सुरुमा फुसफुसाहट भयो। त्यसपछि हल्ला। एकअर्कालाई हेरेको, मुस्कुराएको यी सामान्य कुराहरू पनि “अपराध” बन्न थाले। प्रेमलाई यहाँ सुन्दर होइन, खतरा मानिन्थ्यो।

एक साँझ, घाम अस्ताउँदै गर्दा उनीहरू नदीकिनारमा बसेका थिए।

“के प्रेम गर्नु गलत हो?” मीराले डराउँदै सोधिन्।

आरवले उसको आँखामा हेरेर भन्यो, “यदि तिमीलाई माया गर्नु गलत हो भने, म सही हुन चाहन्न।”

तर बाहिरको संसार उनीहरूको जस्तो सरल थिएन।

जब मीराको परिवारलाई थाहा भयो, सबै भत्कियो। उसको बुबाको क्रोध केवल व्यक्तिगत थिएन त्यो समाजको डर, मान–प्रतिष्ठा र परम्पराको बोझ थियो। मीरालाई घरभित्र थुन्ने काम भयो। उसको स्वतन्त्रता खोसियो। आरवलाई धम्की दिइयो, सार्वजनिक रूपमा अपमान गरियो उसलाई “उसको स्थान” सम्झाइयो।

जसले चाडपर्वमा मिठो बोलेका थिए, उनीहरू नै अहिले न्यायाधीश बने। प्रेम बुझ्ने प्रयास भएन, केवल दमन भयो।

तर प्रेम सजिलै मर्दैन।

एक रात, मीराले घर छोडिन्। डरभन्दा ठूलो थियो आशा। ऊ दौडँदै नदीकिनार पुगिन्ज हाँ आरव पर्खिरहेको थियो।

“म तिमीबिना बाँच्न सक्दिन,” उसले रोइरहेको आवाजमा भनिन्।

आरवले उसलाई अँगालो हाल्दै भन्यो, “त्यसो भए हामी अलग बाँच्ने छैनौं।”

उनीहरूले गाउँ छोड्ने निर्णय गरे त्यस्तो ठाउँमा जाने, जहाँ नामभन्दा भावना ठूलो होस्।

तर भाग्यले साथ दिएन।

उनीहरू समातिए।

गाउँमा ल्याइए जहाँ उनीहरूको प्रेममाथि “अदालत” बस्यो। कानुनी होइन, सामाजिक। जहाँ फैसला पहिल्यै तय भइसकेको थियो। भीड जम्मा भयो बुझ्न होइन, दोष दिन।

“इज्जत,” “परम्परा,” “शुद्धता” यी शब्दहरू हतियार बने।

कसैले सोधेन तिमीहरू के चाहन्छौ?

त्यो रात, गाउँलेहरूले उनीहरूको भाग्य लेखे।

के भयो कसैले स्पष्ट भनेन। कसैले दुर्घटना भन्यो, कसैले सजाय। तर सत्य सबैलाई थाहा थियो तर कसैले स्वीकारेन।

अर्को बिहान, नदीकिनारमै आरव र मीरा मृत अवस्थामा भेटिए साथै, शान्त। त्यो नदी, जसले उनीहरूको प्रेम देखेको थियो, अब उनीहरूको अन्त्यको साक्षी बन्यो।

तर विडम्बना, त्यहाँबाट सुरु भयो।

जसले जिउँदा उनीहरूलाई गाली गरेका थिए, त्यहीँ मानिसहरू अब रोए। जसले प्रेमलाई पाप भने, तिनै अब “दुःखद कथा” भन्दै सहानुभूति देखाए। जसले बाँच्न दिएनन्, तिनै अब दीप बालेर श्रद्धाञ्जली दिन थाले।

जीउँदा खुशी जलाउनेहरू, मरेपछि शोक मनाउनेहरू।

मीराकी आमा रोइरहेकी थिइन्ढि लो भइसकेको सत्य बुझ्दै। आरवका बुबा मौन थिए जसको पीडा शब्दमा कहिल्यै आउन सकेन।

नदी भने बगिरह्यो जस्तो पहिले बग्थ्यो। उसले हाँसो पनि देख्यो, मृत्यु पनि। उसले कथा बोक्यो गाउँभन्दा टाढा, मानिसहरूको संकीर्ण सोचभन्दा टाढा।

समयसँगै सबै सामान्य भयो। गाउँ फेरि पुरानै चालमा फर्कियो। परम्परा फेरि बलियो भयो।

तर कतै, मौनभित्र, पश्चात्तापभित्र, त्यो कथा जिउँदै रह्यो 

एक सम्झना

कि प्रेम कहिल्यै अपराध होइन,
तर त्यसको डर नै सबैभन्दा ठूलो अपराध हो।

कि समाजले अक्सर त्यही कुरालाई दण्ड दिन्छ, जसलाई उसले भित्रैबाट चाहन्छ।

र कहिलेकाहीँ, सबैभन्दा ठूलो दुःख मृत्यु होइन
तर त्यो जीवन हो, जुन बाँच्नै दिइएन।

आरव र मीरा नदीकिनारमा एकपटक मरे।

तर उनीहरूको प्रेम त धेरै अगाडि नै मारिएको थियो
उनीहरूकै वरिपरि उभिएका मानिसहरूले।