“महिलाहरू किन खोज्छन् पिरो र अमिलो स्वाद?”

२०८२ साल फाल्गुन २६

हाइस्पीड सम्वाददाता

“महिलाहरू किन खोज्छन् पिरो र अमिलो स्वाद?”

धेरै समाजमा एउटा सामान्य अनुभव सुनिन्छ महिलाहरूले पुरुषको तुलनामा अमिलो (sour) र पिरो (spicy) खाना बढी मन पराउँछन्। वैज्ञानिक अनुसन्धानहरूले देखाएको छ कि यो केवल स्वादको कुरा मात्र नभई हर्मोन, शरीरको जैविक आवश्यकता, स्वादको संवेदनशीलता र मनोवैज्ञानिक कारणसँग पनि जोडिएको विषय हो।

विशेषज्ञहरूका अनुसार महिलामा हर्मोनको उतारचढाव मुख्य कारणमध्ये एक हो। महिनावारी चक्र, गर्भावस्था वा मेनोपज जस्ता अवस्थाहरूमा इस्ट्रोजेन र प्रोजेस्टेरोन जस्ता हर्मोनहरू परिवर्तन हुन्छन्, जसले स्वाद र गन्ध बुझ्ने क्षमता बदल्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा धेरै महिलालाई सामान्यभन्दा तीव्र स्वाद भएका खानाजस्तै अमिलो वा पिरोअझ आकर्षक लाग्न सक्छ।

अनुसन्धानहरूले महिलामा खानाको “craving” पुरुषभन्दा धेरै तीव्र र बारम्बार हुने पनि देखाएका छन्। विशेषगरी गर्भावस्था वा महिनावारीको समयमा शरीरमा हुने जैविक परिवर्तनले विशेष प्रकारका स्वादतर्फ आकर्षण बढाउन सक्छ।

अमिलो खाने इच्छा बढ्नुको अर्को कारण वाकवाकी वा पाचन समस्या कम गर्ने प्रभाव पनि हो। उदाहरणका लागि कागती, इमली वा अचारजस्ता अमिलो खाद्य पदार्थले लार उत्पादन बढाउँछन् र वाकवाकी कम गर्न मद्दत गर्न सक्छन्, त्यसैले धेरै महिलाले यस्तो स्वाद मन पराउँछन्।

त्यस्तै पिरो खाना खाने इच्छा मस्तिष्कको रिवार्ड प्रणालीसँग पनि सम्बन्धित छ। खुर्सानीमा पाइने क्याप्साइसिन नामक तत्वले शरीरमा हल्का “pain response” सिर्जना गर्छ, जसले मस्तिष्कबाट एन्डोर्फिन र डोपामिन जस्ता “feel-good” हर्मोन निकाल्न सक्छ। यसले तनाव घटाउन र मन राम्रो बनाउन मद्दत गर्ने भएकाले कतिपय मानिस विशेष गरी हर्मोन परिवर्तन अनुभव गरिरहेका महिलाहरू पिरो खानातर्फ आकर्षित हुन सक्छन्।

यसका अतिरिक्त शरीरलाई कहिलेकाहीँ भिटामिन, खनिज वा ऊर्जा आवश्यक पर्दा पनि विशेष स्वादको चाहना बढ्न सक्छ। उदाहरणका लागि अमिलो फलफूलमा भिटामिन C धेरै हुने भएकाले शरीरले यस्तो स्वाद खोज्न सक्छ भन्ने पनि केही पोषणविद्हरूको अनुमान छ।

समग्रमा वैज्ञानिकहरूका अनुसार महिलाले अमिलो वा पिरो खाना बढी चाहनु कुनै एउटा कारणले मात्र होइन, बरु हर्मोन परिवर्तन, स्वादको संवेदनशीलता, मानसिक अवस्था र पोषण आवश्यकतासहित धेरै जैविक तथा सामाजिक कारणहरूको संयुक्त प्रभाव हो। यही कारणले समय, अवस्था र व्यक्तिअनुसार यस्तो चाहना फरक–फरक देखिन सक्छ।