मध्यपूर्व तनावले नेपाली भान्सामा असर : महँगी र आपूर्ति संकटको संकेत

मध्यपूर्व तनावले नेपाली भान्सामा असर : महँगी र आपूर्ति संकटको संकेत

इजरायल–अमेरिका र इरानबीच बढ्दो सैन्य तनावले विश्व बजारमा ऊर्जा तथा खाद्यान्नको मूल्यमा उतार–चढाव ल्याउँदै नेपालजस्तो आयातमा निर्भर देशमा महँगी बढ्ने संकेत देखिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेल प्रतिब्यारेल ८२–८५ डलर पुगेको छ भने एलपी ग्यास प्रतिटन ६१०–६३० डलरसम्म पुगेको छ। रेड सी र हर्मुज जलसन्धिमा अवरोधका कारण ढुवानी खर्च बढ्दा खानेतेल, इन्धन र अन्य खाद्यान्नको मूल्य नेपाली बजारमा पनि बढ्न थालेको व्यवसायीहरूले बताएका छन्।

व्यवसायीका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यवृद्धिको प्रभावस्वरूप खानेतेल प्रतिलिटर २०–३० रुपैयाँसम्म महँगिएको छ र बजारमा मूल्य करिब २९० रुपैयाँसम्म पुगेको छ। पेट्रोलियम पदार्थ महँगिए ढुवानी लागत बढ्ने र त्यसले चामल, दाल, तरकारीजस्ता दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य पनि बढाउने सम्भावना रहेको उनीहरूको भनाइ छ।

मध्यपूर्वमा देखिएको तनावले रासायनिक मल आपूर्तिमा पनि जोखिम बढाएको छ। नेपालले अधिकांश युरिया मल त्यही क्षेत्रबाट आयात गर्ने भएकाले उत्पादन घटेमा आगामी खेती सिजनमा मल अभाव हुन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। यद्यपि हाल नेपालसँग करिब १ लाख ८३ हजार टन मल मौज्दात रहेको कृषि मन्त्रालयले जनाएको छ।

नेपालको खाद्यान्न आपूर्तिमा ठूलो हिस्सा ओगट्ने भारतमा समेत एलपीजी, खानेतेल र मलको मूल्य बढ्ने संकेत देखिएकाले यसको प्रत्यक्ष असर नेपालमा पर्ने सम्भावना रहेको विज्ञहरू बताउँछन्। इन्धन मूल्य बढे ढुवानी लागत बढ्ने र त्यसले बजारमा महँगी थप चुलिने विश्लेषण गरिएको छ।

युद्धको असर केवल वस्तुको मूल्यमा मात्र नभई अर्थतन्त्र र रोजगारीमा पनि पर्न सक्ने देखिएको छ। मध्यपूर्वमा कार्यरत करिब १७ लाख नेपाली श्रमिकको रोजगारी र रेमिट्यान्समा असर परे नेपालको अर्थतन्त्रमा ठूलो धक्का लाग्न सक्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्।

सरकारले तत्काल ठूलो संकट नआउने दाबी गरे पनि दीर्घकालीन रणनीति भने तयार भइसकेको छैन। ग्यास अभावको विकल्पका रूपमा विद्युतीय चुलो (इन्डक्सन) प्रयोग गर्न सरकारका अधिकारीहरूले सुझाव दिएका छन्। साथै युद्धको बहानामा हुने कालोबजारी रोक्न बजार अनुगमन तीव्र बनाइएको जनाइएको छ।

समग्रमा मध्यपूर्वको बढ्दो तनावले ऊर्जा, खाद्यान्न, मल र ढुवानी क्षेत्रमा प्रभाव पार्दै नेपाली उपभोक्ताको भान्सादेखि अर्थतन्त्रसम्म बहुआयामिक दबाब सिर्जना गर्ने संकेत देखिएको छ।

श्रोत: अनलाईन खबर