२०८२ साल जेठ २८

हाइस्पीड संवाददाता

रेबिजको त्रास: समयमै चिनेनौं भने ज्यानै जान सक्छ !

नेपालमा कुकुर, बिरालो तथा अन्य जनावरको टोकाइका घटना बढ्दै जाँदा रेबिज रोगप्रति जनचासो पनि बढ्न थालेको छ। रेबिज एक घातक भाइरल रोग हो, जुन संक्रमित जनावरको टोकाइ, चिथोर्नु वा र्‍यालको सम्पर्कबाट मानिसमा सर्छ। स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार रेबिजका लक्षण देखिन थालेपछि यसको उपचार सम्भव हुँदैन र अधिकांश अवस्थामा बिरामीको मृत्यु हुने भएकाले यसलाई अत्यन्त खतरनाक रोग मानिन्छ।

रेबिज लागेको जनावर असामान्य रूपमा आक्रामक बन्ने, अत्यधिक र्‍याल चुहाउने, खाना नखाने, अनियन्त्रित रूपमा दौडिने तथा व्यवहारमा अचानक परिवर्तन देखाउने गर्दछ। मानिसमा भने सुरुमा ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने, शरीर कमजोर हुने, टोकिएको ठाउँमा पोल्ने वा झमझम हुने जस्ता लक्षण देखिन्छन्। रोग बढ्दै जाँदा पानी देख्दा वा निल्न खोज्दा डर लाग्ने, अत्यधिक बेचैनी हुने, सास फेर्न गाह्रो हुने तथा मानसिक अवस्था असामान्य हुने जस्ता गम्भीर लक्षणहरू देखा पर्छन्।

स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार रेबिजबाट बच्ने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय जनावरले टोकेपछि तुरुन्तै घाउलाई साबुन र बगिरहेको पानीले कम्तीमा १५ मिनेटसम्म राम्ररी धुनु हो। त्यसपछि नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा गई रेबिजविरुद्धको खोप तथा आवश्यक परे इम्युनोग्लोबुलिन लगाउनुपर्छ। साथै घरपालुवा कुकुर तथा बिरालोलाई नियमित रूपमा रेबिजविरुद्धको खोप लगाउने, छाडा जनावरसँग अनावश्यक सम्पर्क नगर्ने र जनावरले टोके वा कोतेमा उपचारमा ढिलाइ नगर्ने उपायहरूले रेबिजको जोखिमलाई धेरै हदसम्म कम गर्न सकिन्छ।

स्वास्थ्य विज्ञहरूले रेबिजलाई सामान्य चोटपटक वा सानो टोकाइ भनेर बेवास्ता नगर्न आग्रह गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार “रेबिज लागिसकेपछि बच्न कठिन हुन्छ, तर समयमै खोप लगाएमा यसबाट पूर्ण रूपमा जोगिन सकिन्छ।” त्यसैले जनावरको टोकाइलाई हल्का रूपमा नलिई तुरुन्त स्वास्थ्य सेवा लिनु नै जीवन बचाउने सबैभन्दा सुरक्षित उपाय हो।